Züfer Biyografisi
Züfer Biyografisi
İmâm Züfer Hazretleri
Babası, Basra şehrinin vâlisiydi. Züfer b. Hüzeyl,728 (110h.) yılında doğdu. İlim tahsiline, orada başladı. İlk olarak, hadis-i şerif öğrendi. Sonra Kûfe`ye gidip, İmâm A`zam hazretlerinin taleberi arasına katıldı. O büyük ilim hazi-nesinde, fıkıh tahsil etti. Zamanla “Hanefi fıkhı“nın, en büyük âlimleri arasına katıldı!Fukâhanın ikinci tabakasından olup, mezhebte müçtehid`dir! Hocası Ebû Hanife hazretleri, onun için: “Talebelerimin en mükemmeli!“ buyurur. İmâm Züfer çok ibâdet eden; doğru sözlü ve ilimde, sağlam bir âlimdi. Kendisine suâl sorulduğu zaman, anlaşılır şekilde izâh ederdi. İsbâtı gereken hususları; kat`i delillerle isbât ederdi.
İmâm A`zamın usûlü üzere, ictihâd ederdi. Evlenirken verdiği, düğün yemeğinde hocası: “Züfer, müslümanların imâmlarındandır! Şeref, haseb, neseb bakımından en tanınmışları sayılır“ buyurdu. Büyük âlim İbn-i Abdü`l-Berr şöyle dedi: “Züfer b. Hüzeyl hazretleri, yüksek bir akıl ve zekâya sâhib idi. Hâramlardan çok sakınan; vera sâhibi ve hadis ilminde sika (güvenilir), çok sağlam bir âlimdir.“ O gerçek velilerden, Dâvûd-i Tâi hazretleriyle arkadiş olup; birbirlerini çok severdi. Hazreti Tâi ibâdet, zühd ve takvâ ile yaşadı. Hazreti Züfer ise, ayrıca ilme devâm etti. Böylece hem ilimde, hem de ibâdette çok gayretli olup; bunların ikisinide nefsinde topladı.
Zekâsının kuvveti sayesinde bilhassa, Kıyâs yolunda muvaffak oldu. Bu hususta şöyle buyurur: “Bir mes`elede hüküm verirken, eser (Kur`ân-ı Kerim, hadis-i şerif) bulursak, kıyâs yapmayız! Eser olunca, kıyâsı terkederiz. Yoksa, kıyâs yaparız!“ O asrın âlimlerinden, Müzeni`ye sordular: “Ebû Hanife hazretleri hakkında, ne buyurursunuz?“ “O, fıkıh âlimlerinin Seyyidi (Efendisi) ve en büyüğüdür.“
“Yâ, Ebû Yûsuf için, ne dersiniz?“
“Hadis-i şerife, en çok tâbi olanıdır.“
“Muhammed b. Hasen Şeybâni hakkında görüşünüz?“
“Fürû (mirâs) mes`elelerini, en iyi açıklatandır.“
“Yâ, Züfer için ne diyeceksiniz?“
“Kıyâs`ta, en keskin olanıdır!“
Mirâsa Dâir
İmâm Züfer`e sordular: “İmâm A`zam hakkında ne dersiniz?“
“Bizler onun yanında; şâhin kuşu yanındaki serçe gibiyiz.“ cevâbını verdi ve hocasının ilimdeki, üstün derecelerini belirtmeğe çalıştı. Bir mirâs meselesi sebebiyle, Basra`ya gitti.Basra halkı onun üstün hâllerini görüp, olgunluk ve ilmine hayran kaldılar! Bu sebeple ısrarla, Basra`da kalmasını istediler. O da bu arzularını kırmayıp, bir müddet orada kaldı! İlmiyle ve güzel hareketleriyle, insanlara çok fâideli oldu. Dâima dini mes`eleler üzerinde fikir beyân eder; hiç boş söz söylemezdi! Bulunduğu mecliste malâyâni (boş sözler) konuşulmaya başlasa; hemen orayı terkederdi! Basra`da bilhassa, Kadılık yapmasını istediler. O kabul temek istemedi. Fakat çok ısrar ettiler! Bunun üzerine bir müddet orada, kadı olarak vazife gördü. Ayrıca ilmi meclisler toplar, birçok zor mes`eleyi orada hallederdi.
Onun anlattığı şeyleri ve uaptığı izâhları çok beğenen, Basralılar sordular: “Bu şekilde düşünmeyi ve izâh tarzını,nereden öğrendin?“ Cevâben buyurdu ki: “Hocam,imâm A`zam Ebû Hanife hazretlerinden.“ Basradaki bâzı ilim çevreleri, İmâm A`zam`ın ictihatlarını tam anlayamadıkları için, bâzı mes`elelerde kendisine muhâlefet gösteriyordu! Bir kısmı da, hasedleri sebebiyle karşı çıkıyorlardı! Ama, İmâm Züfer hazretlerinin konuşmaları sâyesinde; onun fikirlerini doğru olarak öğrenmek imkânına kavuştular. Ebû Hanife hazretlerinin, gerçekten imâm A`zam olduğuna inandılar. Ehl-i ilim de onu sevmeye, methetmeye ve istifâde etmeye başladılar. Düşmanlık edenler, dost oldular!
İmâm Züfer hazretleri; hocasının vefâtından sonra, 8 yıl gibi kısa bir müddet yaşadı. Bütün hayatı boyunca, onun mezhebini yaymaya çalıştı. Hocasına gerek hayatında, gerek vefâtından sonra; hiç muhâlefet etmemiştir.Kendi vefâtı yaklaştığı zaman,dostları vasiyette bulunmasını istediler. O da buyurdu ki: “Şu malım, hanımındır. Şunlar da, kardeşimin oğlunundur!Bu sözlerine şaşırdılar! Çünkü kardeşi varken, kardeş oğluna mal düşmezdi! 48 yaşında, Basra`da vefât etti. Vefâtından sonra kardeşi, onun zevcesini aldı. Bir oğlu oldu. Malları o oğluna kalınca; imâm Züfer hazretlerinin kerâmeti anlaşıldı!
